LAist yog ib feem ntawm Southern California Public Radio, uas yog ib lub koom haum xov xwm hauv zej zog uas cov tswv cuab txhawb nqa. Yog xav paub xov xwm tshiab tshaj plaws hauv tebchaws los ntawm NPR thiab peb lub xov tooj cua nyob, mus saib LAist.com/radio.
Yog koj tuaj xyuas Sustain LA thaum pib xyoo 2020, koj yuav pom ntau yam khoom siv hauv tsev thiab khoom siv rau tus kheej uas tsis ua rau ib puag ncig puas tsuaj. Cov ntawv qhwv zaub mov uas muaj roj hmab, cov pob ziab khaub ncaws organic wool, txhuam hniav xyoob, xov paj vegan - txhua yam koj xav tau kom xaus koj txoj kev sib raug zoo nrog cov yas siv ib zaug xwb. Zoo dua lig dua li tsis tau ua dua li, puas yog?
Lub khw muag khoom me me Highland Park tshwj xeeb hauv cov khoom uas lwj tag hauv cov chaw pov tseg (tsis zoo li feem ntau ntawm cov khoom peb yuav). Tsis txhob xav tias txhaum yog tias koj tsis siv tag nrho koj cov khib nyiab rau hauv ib lub thoob. Lub hom phiaj ntawm no tsis yog kom tib neeg pov tseg cov khoom, tab sis los pab peb txo cov khib nyiab uas peb tsim tawm. Txoj haujlwm no tseem ceeb tam sim no ib yam li ua ntej COVID-19. Tab sis kev nyob tsis muaj khib nyiab tau raug kev cuam tshuam loj heev vim tias tus kab mob sib kis txwv tsis pub coj koj lub hnab mus rau lub khw muag khoom noj thiab ob lub hnab rau kev coj mus tsev.
Txawm hais tias cov yas siv ib zaug xwb tsis tas yuav muaj kev nyab xeeb dua li cov yas siv rov qab tau, ntau tus neeg siv khoom txhawj xeeb txog kev kis tus kab mob rov siv lawv dua. (Peb tsis suav nrog cov khoom siv tiv thaiv tus kheej pov tseg xws li lub ntsej muag thiab lub ntsej muag tiv thaiv.) Lub caij ntuj sov dhau los, qee tsev neeg hauv Asmeskas tau tsim cov khib nyiab ntau dua 50% dua li ua ntej muaj kev sib kis COVID-19.
Puas yog Asmeskas txoj kev hlub yas uas rov qab los ua neej tshiab yuav yog kev hlub luv luv lossis kev sib yuav ntev? Lub sijhawm yuav qhia. Lub sijhawm no, cov khw muag khoom tsis muaj khib nyiab tseem tab tom sim pab peb tshem tawm tus cwj pwm yas.
Tus tsim Sustain LA Leslie Campbell tsis tuaj yeem kwv yees yav tom ntej, tab sis nws paub tias nws lub khw muag khoom tau hloov pauv ntau heev hauv ib xyoos.
Lub khw tseem muag cov khoom siv ua los ntawm xyoob thiab cov kav dej ua los ntawm hlau tsis xeb, tab sis "cov kev muag khoom ntawd tau poob qis sai heev," Campbell hais. "Cov tshuaj ntxuav tes, tshuaj ntxhua khaub ncaws thiab tshuaj ntxuav tes, muaj ntau yam kev muag khoom tam sim no."
Yuav kom haum rau qhov kev hloov pauv no, Campbell, zoo li ntau lwm tus tswv khw muag khoom organic, yuav tsum tau hloov kho lawv tus qauv lag luam hauv lub sijhawm ceev tshaj plaws.
Ua ntej muaj tus kab mob sib kis thoob ntiaj teb, Sustain LA tau muab ib qho chaw nres roj hauv khw uas cov neeg siv khoom tuaj yeem coj cov thawv rov siv dua (lossis yuav hauv zos) thiab rov ntim cov tshuaj ntxuav, xab npum, tshuaj zawv plaub hau thiab tshuaj pleev ib ce uas tsis ua rau ib puag ncig puas tsuaj. Lawv kuj tuaj yeem yuav cov khoom siv rov siv dua lossis cov khoom siv lwj xws li cov pas nrig thiab txhuam hniav. Sustain LA kuj tseem xauj cov khob iav, cov chaw muab dej haus, cov tais diav thiab cov riam kom pab cov neeg siv khoom txo cov khib nyiab ntawm qhov xwm txheej.
"Nrog rau daim ntawv xauj tsev, peb tau muaj lub caij tshoob kos caij nplooj ntoos hlav thiab lub caij ntuj sov uas muaj neeg coob heev thiab peb cov khub niam txiv tau tso tseg lossis hloov cov phiaj xwm," Campbell hais.
Txawm hais tias kev yuav khoom hauv khw raug ncua thaum Los Angeles County tau tshaj tawm thawj qhov kev txiav txim kom nyob hauv tsev thaum nruab nrab Lub Peb Hlis, Sustain LA tau tso cai qhib vim nws muag cov khoom tseem ceeb xws li xab npum thiab tshuaj ntxhua khaub ncaws.
"Peb muaj hmoo. Peb siv sijhawm ob peb hnub los xaj khoom hauv xov tooj, thaij duab tag nrho cov khoom thiab tsim lub khw online," nws hais.
Campbell tau teeb tsa lub tshuab khaws khoom tsis tas kov hauv qhov chaw nres tsheb ntawm lub khw, xa cov khoom xws li xab npum thiab tshuaj zawv plaub hau hauv cov thawv iav uas siv tau dua uas cov neeg siv khoom tuaj yeem xa rov qab rau qhov tso nyiaj. Nws pab neeg tau nthuav dav cov kev pabcuam xa khoom thiab txo cov nqi xa khoom. Lawv tau ua haujlwm nrog Los Angeles County Department of Public Health, thiab thaum Lub Yim Hli, cov neeg siv khoom tau tso cai coj cov thawv Campbell huv rov qab rau hauv lub khw rau kev tua kab mob thiab rov ntim khoom.
Lub ntsej muag pem hauv ntej ntawm lub khw tau hloov pauv ntawm cov khoom lag luam organic zoo nkauj mus rau lub tsev rau khoom uas muaj neeg coob coob. Campbell thiab nws cov neeg ua haujlwm yim tus neeg coj cov khoom tsis pov tseg ntxiv raws li cov neeg siv khoom thov. Sab saum toj ntawm daim ntawv teev npe yog cov khoom ua si miv ua los ntawm catnip thiab fleece. Txawm tias miv tuaj yeem dhuav thaum lub sijhawm cais tawm.
"Peb tau ua qee qhov kev txhim kho me me raws txoj kev," Campbell hais. Tus nqi xauj tsev rau cov xwm txheej me me pib nce siab thaum lub caij ntuj sov thiab lub caij nplooj zeeg, tab sis tseem nyob ruaj khov tom qab cov lus txib chaw nyob tshiab tau muab tawm rau lub Kaum Ib Hlis. Txij li thaum Lub Kaum Ob Hlis 21, Sustain LA tseem qhib rau kev rov kho dua hauv khw thiab kev pabcuam rau cov neeg siv khoom, tab sis tsuas yog rau ob tus neeg siv khoom ib zaug xwb. Lawv kuj tseem txuas ntxiv muab kev pabcuam xa khoom tsis tas kov thiab sab nraum zoov. Thiab cov neeg siv khoom pheej tuaj.
Sab nraum tus kab mob sib kis, txij li thaum Sustain LA qhib rau xyoo 2009, Campbell lub hom phiaj tseem ceeb yog ua kom yooj yim rau tib neeg pov tseg cov yas, tab sis nws tsis yooj yim.
Xyoo 2018, Tebchaws Meskas tau tsim txog li 292.4 lab tons ntawm cov khib nyiab hauv nroog, lossis 4.9 phaus ib tus neeg hauv ib hnub. Nyob rau ob peb xyoos dhau los, qib kev siv dua tshiab hauv peb lub tebchaws tau hloov pauv ntawm qib 35%. Piv rau, tus nqi siv dua tshiab hauv lub tebchaws Yelemees yog nyob ib ncig ntawm 68%.
"Ua ib lub teb chaws, peb tsis zoo hauv kev siv cov khoom rov qab," Darby Hoover, tus thawj coj saib xyuas kev siv khoom ntawm National Resource Defense Council hais. "Peb tsuas yog ua tsis tau zoo xwb."
Txawm hais tias qee qhov kev txwv tau raug tshem tawm - California cov khw muag khoom noj tau rov qab siv cov hnab rov siv dua, txawm tias koj yuav tsum siv lawv los ntim koj cov khoom noj - kev tsim cov yas pov tseg tab tom nce siab thoob plaws lub tebchaws. Cov neeg sawv cev txhawb nqa yas tab tom siv qhov kev sib kis thiab nws cov kev txhawj xeeb txog kev ntsuas kev huv kom tawm tsam kev txwv yas ua ntej COVID-19.
Ua ntej Covid-19, kev tawm tsam yas hauv Tebchaws Meskas tau nce siab heev, nrog rau ntau lub xeev txwv tsis pub siv cov khoom siv ib zaug xwb xws li hnab yas rau khoom noj. Tau kaum xyoo dhau los, cov khw muag khoom pov tseg tsis muaj pov tseg tau tshwm sim hauv cov nroog loj thoob ntiaj teb, suav nrog New York, Vancouver, London, thiab Los Angeles.
Kev vam meej ntawm lub khw Zero Waste nyob ntawm tus neeg siv khoom xwb. Muaj ntau lub tuam txhab tsim khoom yeej tsis quav ntsej txog cov khoom ntim khoom pov tseg thiab tsis tsim nyog - thiab tseem tsis quav ntsej.
Thaum pib ntawm lub xyoo pua nees nkaum, cov khw muag khoom noj uas cov neeg ua haujlwm khiav yog cov qauv ib txwm ua ntej cov khw muag khoom los ua "super". Thaum koj nkag mus rau hauv cov khw no, koj muab koj daim ntawv teev khoom yuav khoom thiab tus neeg ua haujlwm sau txhua yam rau koj, ntsuas cov khoom xws li qab zib thiab hmoov nplej los ntawm cov pob tawb.
"Yav tas los, yog koj xav tau ib lub hnab qab zib 25 phaus, koj tsis quav ntsej leej twg muag nws, koj tsuas yog xav txog tus nqi zoo tshaj plaws xwb," John Stanton, tus xibfwb qhia txog kev lag luam zaub mov ntawm St. Joseph's University hauv Philadelphia hais.
Txhua yam tau hloov pauv hauv xyoo 1916 thaum Clarence Saunders qhib thawj lub khw Piggly Wiggly hauv Memphis, Tennessee. Txhawm rau kom txo cov nqi khiav lag luam, nws tau rho tawm cov neeg ua haujlwm hauv khw thiab tsim cov qauv khoom noj khoom haus tus kheej. Cov neeg siv khoom tuaj yeem khaws lub laub yuav khoom thiab xaiv cov khoom ntim ua ntej los ntawm cov txee zoo nkauj. Cov neeg yuav khoom tsis tas yuav tos cov neeg muag khoom, uas txuag lub sijhawm.
"Kev ntim khoom zoo li tus neeg muag khoom," Stanton hais. Tam sim no cov neeg ua haujlwm tsis tuaj yeem sau cov khoom rau tib neeg lawm, cov khoom yuav tsum ntes tau cov neeg yuav khoom los ntawm kev hloov lawv mus rau hauv cov ntawv tshaj tawm me me. "Cov tuam txhab yuav tsum qhia vim li cas koj yuav tsum yuav peb cov suab thaj thiab tsis yog lwm hom," nws hais.
Cov ntim khoom sib phim uas muaj ua ntej cov khw muag khoom noj uas muab kev pabcuam tus kheej, tab sis thaum Saunders qhia txog Piggly Wiggly, cov tuam txhab tau nce lawv cov kev siv zog los ua kom lawv cov ntim khoom sawv tawm. Stanton hais txog cov ncuav qab zib ua piv txwv. Ib lub ncuav qab zib yooj yim tam sim no xav tau ob txheej ntawm cov ntim khoom: ib qho kom nws tos koj thiab ib qho kom tshaj tawm nws tus kheej.
Tsov Rog Thoob Ntiaj Teb Zaum Ob yuam kom cov chaw tsim khoom txhim kho lawv cov ntim khoom. Tus kws sau keeb kwm pej xeem thiab tus tsim qauv duab Corey Bernath piav qhia tias thaum lub sijhawm ua tsov rog, tsoomfwv tebchaws tau thawb cov chaw tsim khoom kom tsim cov khoom noj khoom haus ruaj khov uas tuaj yeem xa mus rau cov tub rog ntau heev. Tom qab ua tsov rog, cov tuam txhab no txuas ntxiv tsim cov khoom no thiab rov ntim lawv rau kev ua lag luam pej xeem.
"Nws zoo rau kev lag luam, lawv npaj txhij los tsim cov khoom siv no. Koj tsuas yog rov muag thiab rov ntim nws, thiab voila, koj muaj cheese me me thiab noj hmo TV, "Burnett hais.
Cov chaw tsim khoom noj khoom haus tab tom tsom mus rau kev sib koom ua ke thiab kev ua haujlwm tau zoo. Cov yas uas sib dua thiab ruaj khov pab lawv ua tiav cov hom phiaj no. Bernat taw qhia rau qhov kev sib piv ntawm cov fwj iav thiab cov fwj yas los ntawm xyoo 1960 thiab 1970. Ua ntej kev tshwm sim ntawm yas, kev ua lag luam tau txhawb kom cov neeg siv khoom xa rov qab cov fwj iav thiab them nyiaj tso cia kom cov chaw tsim khoom tuaj yeem siv lawv dua. Nws siv sijhawm thiab cov peev txheej, yog vim li cas cov neeg ua fwj tau tig mus rau yas, uas tsis tawg zoo li iav thiab sib dua. Cov neeg siv khoom hauv nruab nrab xyoo pua nees nkaum nyiam yas. Lawv yog qhov tseeb ntawm kev tshawb fawb, ib qho cim ntawm kev ua haujlwm zoo thiab niaj hnub ntawm cov foob pob hluav taws.
"Tom qab ua tsov rog, tib neeg xav tias cov khoom noj hauv qab muaj kev huv dua li cov khoom noj tshiab lossis khov. Lub sijhawm ntawd, tib neeg txuas qhov tshiab thiab kev huv nrog kev ntim khoom," Burnett hais. Cov khw muag khoom loj tab tom pib ntim khoom noj hauv yas los sib tw nrog cov khoom siv rov ua dua tshiab.
Cov lag luam txhawb kom siv cov yas. "Peb tau siv cov khoom rov qab siv dua, tab sis cov tuam txhab tau hloov qhov ntawd. Txhua yam pov tseg yog rau koj thiab koj tuaj yeem pov tseg yam tsis xav txog nws," Burnett hais.
"Muaj ob peb txoj cai uas ua rau cov chaw tsim khoom yuav tsum lav ris rau qhov kawg ntawm lawv cov khoom siv," Sustain LA's Campbell hais.
Nyob rau hauv Tebchaws Meskas, cov nroog muaj lub luag haujlwm loj dua rau kev tsim thiab pab nyiaj rau lawv cov kev pab cuam rov ua dua tshiab. Ib feem ntawm cov nyiaj no yog los ntawm cov neeg them se, ib feem los ntawm kev muag cov khoom siv rov ua dua tshiab.
Txawm hais tias feem coob ntawm cov neeg Asmeskas muaj kev nkag mus rau qee yam kev pab cuam rov ua dua tshiab, txawm tias nws yog kev pov tseg ntawm ntug kev, kev xa khoom, lossis kev sib xyaw ua ke ntawm ob qho tib si, feem ntau ntawm peb ua ntau yam "tsheb kauj vab xav tau." Yog tias peb xav tias nws tuaj yeem rov ua dua tshiab, peb muab pov rau hauv lub thoob khib nyiab xiav.
Tu siab kawg li, kev siv dua tshiab tsis yooj yim ua luaj. Cov hnab yas rau khoom noj, txawm hais tias siv tau dua tshiab los xij, tab sis cov khoom siv rov ua dua tshiab tsis ua haujlwm. Cov thawv ntim khoom noj thiab cov thawv pizza uas muaj roj ntau feem ntau muaj cov khoom noj seem ntau dhau uas tsis tuaj yeem siv dua tshiab tau.
Hoover hais tias cov chaw tsim khoom tsis lav tias cov ntim khoom uas lawv tsim tawm tuaj yeem siv tau dua tshiab. Piv txwv li, muab ib lub thawv kua txiv hmab txiv ntoo. Hoover sau tseg tias feem ntau nws yog ua los ntawm cov ntawv sib xyaw, txhuas, yas thiab kua nplaum. Hauv kev xav, feem ntau ntawm cov khoom no tuaj yeem siv tau dua tshiab. "Tab sis nws yog qhov kev ua phem rau kev siv dua tshiab," Hoover hais.
Cov khoom ua los ntawm ntau yam khoom sib xyaw ua ke nyuaj rau ua tiav ntawm qhov loj. Txawm tias koj muaj cov khoom ua los ntawm tib hom yas, xws li cov fwj dej qab zib thiab cov thawv mis nyuj yogurt, feem ntau lawv tsis tuaj yeem rov ua dua ua ke.
"Cov fwj tuaj yeem raug txhaj tshuaj pwm thiab cov thawv mis nyuj yogurt tuaj yeem raug txhaj tshuaj pwm, uas yuav hloov lawv lub ntsiab lus yaj," Hoover hais.
Qhov ua kom tej teeb meem nyuaj dua ntxiv, Tuam Tshoj, uas ib zaug tau rov ua dua li ib nrab ntawm cov khib nyiab thoob ntiaj teb uas siv tau dua, tsis lees txais ntau cov khib nyiab ntawm peb lub teb chaws lawm. Xyoo 2017, Tuam Tshoj tau tshaj tawm txog kev txwv cov khib nyiab uas coj tawm. Thaum Lub Ib Hlis Ntuj xyoo 2018, Tuam Tshoj txwv tsis pub xa ntau hom yas thiab ntawv tuaj, thiab cov khoom siv rov ua dua yuav tsum ua raws li cov qauv kev ua qias tuaj.
"Peb tsis muaj cov pa phem tsawg hauv peb lub cev," Hoover hais. "Vim tias cov khoom siv rov ua dua tshiab ntawm cov neeg Asmeskas feem ntau mus rau hauv ib lub thoob khib nyiab loj, daim ntawv muaj nqis uas nyob ib sab ntawm cov thawv ntim khoom noj uas muaj roj ntau feem ntau raug hluav taws. Nws nyuaj rau ua raws li cov qauv ntawd."
Hloov chaw, cov khoom siv rov ua dua tshiab uas tau xa mus rau Tuam Tshoj yuav raug xa mus rau qhov chaw pov tseg, khaws cia rau hauv cov chaw khaws khoom, lossis xa mus rau lwm lub tebchaws (tej zaum yog Southeast Asia). Txawm tias qee lub tebchaws no, xws li Malaysia, kuj tsis txaus siab rau cov teeb meem ib puag ncig ntawm cov khib nyiab tsis kawg thiab tab tom pib hais tias tsis tau. Thaum peb txhim kho peb cov khoom siv rov ua dua tshiab hauv tsev los teb rau Tuam Tshoj txoj kev txwv, peb ntsib nrog cov lus nug: peb yuav ua li cas thiaj li tsis txhob tsim cov khib nyiab ntau heev?
Campbell thiab nws tsev neeg tau ua neej nyob tsis muaj pov tseg tau kaum xyoo lawm. Nws hais tias nws yooj yim heev rau kev tshem tawm cov txiv hmab txiv ntoo yas uas yooj yim siv ib zaug xwb xws li cov hnab nqa khoom, lub raj mis dej thiab cov thawv nqa mus tsev. Qhov nyuaj yog hloov cov khoom siv hauv tsev xws li tshuaj ntxhua khaub ncaws, tshuaj zawv plaub hau thiab tshuaj tsw qab rau hauv cov thawv yas ruaj khov.
"Lub hub dej nws tus kheej tseem yog ib lub thawv uas siv tau zoo thiab ruaj khov heev. Nws tsuas yog tsis tsim nyog pov tseg nws ntau zaus," nws hais. Sustain LA tau yug los.
Campbell sau tseg tias kev siv dua tshiab yog qhov tseem ceeb heev rau kev tsis muaj pov tseg. Cov thawv tshuaj ntxhua khaub ncaws yas tej zaum yuav tsis tsim nyog rau Instagram zoo li cov thawv iav zoo nkauj, tab sis los ntawm kev siv dua thiab rov ntim cov khoom loj no, koj tuaj yeem tiv thaiv nws kom tsis txhob muaj cov khib nyiab ntws. Txawm tias muaj cov kauj ruam rov ua dua tshiab no, koj tseem tuaj yeem tiv thaiv cov khoom siv ib zaug xwb kom tsis txhob mus rau hauv qhov chaw pov tseg.
Daniel Riley ntawm Riley's General Store, uas tsis muaj lub khw muag khoom siv hauv av tab sis muab kev xa khoom hauv San Gabriel Valley, nkag siab txog qhov tseem ceeb ntawm kev tsiv mus rau xoom pov tseg.
"Peb nyob lub neej ua haujlwm ntau heev thiab peb tsis tas yuav muab peb cov khib nyiab tso rau hauv lub thawv iav thaum kawg ntawm lub xyoo. Cov tuam txhab yuav tsum tau lav ris rau kev ua cov ntim khoom ruaj khov," Riley hais.
Txog thaum ntawd, nws yuav tsom mus rau kev ntxiv cov khoom siv rau hauv tsev thiab cov khoom siv tu tus kheej.
"Kuv lub hom phiaj yog muab cov tshuaj noj uas pheej yig thiab siv txoj kev xav zoo los muab cov khoom uas cov neeg hauv kuv cheeb tsam xav tau tiag tiag," nws hais.
Rau Riley's General Store, uas ua kev zoo siab rau nws thawj hnub tseem ceeb hauv lub Kaum Ib Hlis, kev kaw lub Peb Hlis tau ua rau cov neeg siv khoom xav tau ntau ntxiv, tshwj xeeb tshaj yog rau cov tshuaj ntxhua khaub ncaws thiab xab npum.
"Nws yog ib qho kev vam meej vim tias kuv cov khoom xa tuaj twb tsis tas kov lawm," Riley hais, thiab ntxiv tias tam sim no nws tsis them nqi rau kev xa khoom.
Lub sijhawm tshaj tawm: Lub Yim Hli-03-2023